{"id":41,"date":"2017-04-02T21:06:44","date_gmt":"2017-04-02T21:06:44","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/?page_id=41"},"modified":"2026-06-05T15:42:31","modified_gmt":"2026-06-05T15:42:31","slug":"history","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/about-us\/history\/","title":{"rendered":"Ar n-Eachdraidh"},"content":{"rendered":"<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Eachdraidh Ghoirid air an SGTS<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chaidh an Comann a st\u00e8idheachadh sa Ghiblean 1934, agus cha b' fhada gus an robh e na phr\u00ecomh ghuth ann am foillseachadh theacsaichean litreachais G\u00e0idhlig. Chuir a' chiad leabhar aige, <strong><em>Scottish Verse from the Book of the Dean of Lismore<\/em><\/strong> (1937), fo dheasachadh an <strong>\u00c0rd-ollaimh Uilleam I. MacBhatair<\/strong>\u00ecre \u00e0rd de sgoilearachd a tha air a bhith a' sti\u00f9ireadh obair a' Chomainn riamh bhon uair sin. Th\u00e0inig an leabhar gu bhith na leabhar-teagaisg cumanta do dh'oileanaich Gh\u00e0idhlig ann an oilthighean is sgoiltean, agus chaidh deasachadh sgoile dhen teacsa (gun na notaichean) fhoillseachadh air leth cuideachd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mus do th\u00f2isich an D\u00e0rna Cogadh, dh'fhoillsich an Comann d\u00e0 leabhar eile ann an 1939: <strong><em>The Songs of John MacCodrum<\/em><\/strong>, fo dheasachadh <strong>William Matheson<\/strong>, agus <strong><em>Heroic Poetry from the Book of the Dean of Lismore<\/em><\/strong>, fo dheasachadh <strong>Rev. Dr Neil Ross<\/strong>.  Chuir suidheachadh a' chogaidh stad air obair foillseachaidh, agus sguir gn\u00ecomhachd a' Chomainn cha mh\u00f2r air fad airson grunn bhliadhnaichean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">San \u00d2gmhios 1947, chaidh an Comann ath-st\u00e8idheachadh gu foirmeil, leis an \u00c0rd-ollamh MacBhatair na Cheann-suidhe Urramach. Nochd a' chiad fhoillseachadh \u00e0s d\u00e8idh a' chogaidh, agus an ceathramh leabhar gu l\u00e8ir, ann an 1952: <strong><em>The Songs of Duncan Ban MacIntyre<\/em><\/strong>, fo dheasachadh <strong>Aonghais MhicLe\u00f2id<\/strong>. Bha f\u00ecor shoirbheas leis an leabhar agus chaidh ath-chl\u00f2-bhualadh ann an 1978.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bhon \u00e0m sin a-mach, lean an Comann air le pr\u00f2gram cunbhalach foillseachaidh, a' cumail ris a' chiad amas - pr\u00ecomh theacsaichean G\u00e0idhlig a chur ri l\u00e0imh ann an deasachaidhean \u00f9ghdarrasail. Ann an 1996, chuir an SGTS air bhog <strong>Sreath \u00d9r<\/strong>, a' t\u00f2iseachadh le <strong><em>Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Selected Poems<\/em><\/strong>, fo dheasachadh <strong>an \u00c0rd-ollaimh Ruairidh S. MacTh\u00f2mais<\/strong>. B' e <strong><em>M\u00e0iri Mh\u00f2r nan \u00d2ran<\/em><\/strong> (1999), fo dheasachadh an <strong>\u00c0rd-ollaimh Dh\u00f2mhnaill E. Meek<\/strong>, an d\u00e0rna leabhar san t-Sreath \u00d9ir, agus b' e a' chiad leabhar aig a' Chomann a chaidh a dheasachadh gu tur sa Gh\u00e0idhlig.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bhon a tha sinn ann an 2026, <strong>tha 32 leabhraichean<\/strong>air am foillseachadh leis a' Chomann, agus na tiotalan as \u00f9ire am measg sin:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><em>Laoidhean Spioradail Dh\u00f9ghaill Bhochanain<\/em><\/strong>, fo dheasachadh Dh\u00f2mhnaill E. Meek<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Iasad Rann: Original Gaelic Poems and Translations by John Maclean<\/em><\/strong>, fo dheasachadh Uilleim Ghill\u00ecosa agus Dh\u00f2mhnaill E. Meek<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Iain mac Mhurchaidh: The life and work of John MacRae, Kintail and North Carolina<\/em><\/strong>, fo dheasachadh M\u00e0iri S\u00ecne Chaimbeul<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Na Sgeulachdan G\u00e0idhlig Iain Mac a\u2019 Ghobhainn<\/em><\/strong>, fo dheasachadh Iain Dh\u00f2mhnallaich is Moireach Watson<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tha foillseachaidhean a' Chomainn air a bhith a' cuimseachadh gu m\u00f2r air b\u00e0rdachd, mar a bhiodh d\u00f9il, ach tha rosg G\u00e0idhlig cudromach sa chatalog cuideachd. Ged a bha am pr\u00ecomh aire san toiseach air teacsaichean bhon t-siathamh linn deug chun an ochdamh linn deug, tha deasachaidhean an SGTS a-nise barrachd is barrachd a' nochdadh beairteas litreachas G\u00e0idhlig na naoidheamh linn deug agus an fhicheadamh linn, an d\u00e0 chuid traidisean beul-aithris is sgr\u00ecobhte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(Tha eachdraidh nas iomlaine ri faotainn gu h-\u00ecosal.)<\/em><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" style=\"margin-top:var(--wp--preset--spacing--50)\"><strong>Eachdraidh an SGTS<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuair a chaidh an Comann a st\u00e8idheachadh ann an 1934, tharraing e \u00f9idh is taic l\u00e0idir, agus taobh a-staigh tr\u00ec bliadhna nochd a' chiad fhoillseachadh aige. B' e sin <strong><em>Scottish Verse from the Book of the Dean of Lismore<\/em><\/strong> (1937), fo dheasachadh - mar bu dual - an <strong>\u00c0rd-ollaimh Uilleam I. MacBhatair<\/strong>Ged a dh'fhaodadh tr\u00ec bliadhna a bhith coltach ri t\u00f2iseachadh slaodach, tha an \u00f9ine sin a' sealltainn meud na h-obrach a tha an cois deasachadh theacsaichean airson am foillseachadh. B' e an deasachadh aig MacBhatair toradh deicheadan de sgoilearachd, agus is gann gum b' urrainnear a dh\u00e8anamh na b' fhe\u00e0rr mar a' chiad leabhar aig a' Chomann.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mar a thuirt MacBhatair na chiad \u00f2raid, bha an leabhar a' d\u00e8iligeadh ris an litreachas Gh\u00e0idhlig as sine a tha ri fhaotainn ann an Alba. Shuidhich e cuideachd \u00ecre an \u00e0irde airson nan \u00ecrean acadaimigeach aig foillseachaidhean an SGTS a th\u00e0inig nas fhaide air adhart - \u00ecrean a tha air buan agus buadhmhor a bhith. Cha b' fhada gus an robh an leabhar na leabhar-teagaisg \u00e0bhaisteach do dh'oileanaich Gh\u00e0idhlig ann an oilthighean is sgoiltean. C\u00f2mhla ris an l\u00e0n dheasachadh sgoilearach, dh'fhoillsich an Comann cuideachd dreach anns an robh d\u00ecreach an teacsa G\u00e0idhlig, gun na notaichean, a chaidh ullachadh gu s\u00f2nraichte airson sgoiltean. Lean an Comann air a' d\u00e8anamh nan deasachaidhean sgoile sin (far an robh sin iomchaidh) mar ph\u00e0irt dhen phr\u00f2gram aca gu 1964, nuair a chaidh stad a chur air a' chleachdadh, gu \u00ecre mh\u00f2r a chionn 's gun robh sgoiltean a' s\u00ecor thaghadh an l\u00e0n dheasachaidh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mus do th\u00f2isich an D\u00e0rna Cogadh, dh'fhoillsich an Comann d\u00e0 leabhar eile, le ch\u00e8ile ann an 1939. B' e an d\u00e0rna fear The Songs of John MacCodrum, fo dheasachadh Uilleim MhicMhathain, a bha na cheann-suidhe urramach air a' Chomann an d\u00e8idh sin. Tha an leabhar seo a-mach \u00e0 cl\u00f2 bho 1965. B' e an treas fear Heroic Poetry from the Book of the Dean of Lismore, fo dheasachadh an Urr. Dr Niall Ros. Ged a chaidh ullachadh ann an 1939, cha do nochd e gus an robh an cogadh air t\u00f2iseachadh, agus tha e a-mach \u00e0 cl\u00f2 bho 1967. Tha ath-dheasachaidhean air an d\u00e0 leabhar gan ullachadh an-dr\u00e0sta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mar a bhiodh d\u00f9il, chuir an D\u00e0rna Cogadh stad air pr\u00f2gram foillseachaidh a' Chomainn gu tur. Sguir gn\u00ecomhachd a' Chomainn cha mh\u00f2r air fad airson sia bliadhna, agus cha do th\u00f2isich i a-rithist gu deireadh 1946. San \u00d2gmhios 1947, chaidh an Comann ath-st\u00e8idheachadh gu foirmeil, leis an \u00c0rd-ollamh MacBhatair na Cheann-suidhe Urramach. Nochd a' chiad fhoillseachadh \u00e0s d\u00e8idh a' chogaidh, agus an ceathramh fear san t-sreath, ann an 1952: The Songs of Duncan Ban MacIntyre, fo dheasachadh Aonghais MhicLe\u00f2id, \u00c0rd-mhaighstir \u00c0rd-sgoil an \u00d2bain. Bha an leabhar seo fada na bu mhotha agus na bu daoire na bha an Comann an d\u00f9il, ach reic e gu math agus dh'fheumar ath-chl\u00f2-bhualadh ann an 1978.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bho 1947 a-mach, lean an Comann air leis an obair fhoillseachaidh ann an sruth cunbhalach a tha a' dol gus an latha an-diugh, le tuilleadh fhoillseachaidhean fhathast ri thighinn a chum a' chiad adhbhair a bha agus a tha aige. Ann an 1996, chaidh sreath co-sh\u00ecnte de leabhraichean bog-ch\u00f2mhdaichte - an Sreath \u00d9r - a chur air bhog le foillseachadh Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Selected Poems, fo dheasachadh an \u00c0rd-ollaimh D. S. MacTh\u00f2mais. Is e amas an t-Sreath \u00d9ir taghadh a thoirt seachad de dh'obair sgr\u00ecobhadairean fa leth, l\u00e0n theacsaichean far nach eil ach beagan obrach air mairsinn, no co-chruinneachaidhean st\u00e8idhichte air cuspair. Tha ro-r\u00e0dhan, notaichean agus gluaiseirean anns na leabhraichean far a bheil sin iomchaidh, ach mar as trice chan eil l\u00e0n eadar-theangachaidhean rim faotainn annta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nochd an d\u00e0rna leabhar san t-sreath, deasachadh \u00f9r air obair an \u00c0rd-ollaimh Dh\u00f2mhnaill E. Meek bho 1977 air bana-bh\u00e0rd an Eilein Sgitheanaich, M\u00e0iri Mh\u00f2r nan \u00d2ran, ann an 1999. B' e seo a' chiad leabhar aig an SGTS a chaidh a dheasachadh gu tur sa Gh\u00e0idhlig. Tha tr\u00ec leabhraichean bog-ch\u00f2mhdaichte eile air am foillseachadh bhon uair sin:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><em>Mo L\u00e0 Gu Seo: Eachdraidh mo Bheatha le T\u00f2mas M MacCalmain<\/em><\/strong>, fo dheasachadh Dh\u00f2mhnaill E. Meek<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Oran na Comhachaig: A critical edition with English translations and annotations<\/em><\/strong>, fo dheasachadh Pat Menzies<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Dugald Buchanan (1716\u20131768): The poet, the translator, and the manuscript evidence<\/em><\/strong> (\u00d2raid Chanaigh 2016), le D\u00f2mhnall Meek<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bho chaidh an Comann a st\u00e8idheachadh ann an 1934, tha 32 leabhraichean air am foillseachadh ro 2026. A bharrachd air sin, chaidh cuid de leabhraichean nas tr\u00e0ithe ath-chl\u00f2-bhualadh agus cuid de stoc duilleagach a tha ann mar-th\u00e0 ath-cheangail. Mar a bhiodh d\u00f9il, tha cuspair fhoillseachaidhean an SGTS air a bhith nas truime air b\u00e0rdachd na rosg. Anns an dol-a-mach, bidh co-dh\u00f9naidhean mu d\u00e8 a ghabhas fhoillseachadh gu tric an urra ris na deasaichean a tha rim faotainn agus de\u00f2nach an obair a ghabhail os l\u00e0imh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Airson grunn bhliadhnaichean, b' e am pr\u00ecomh chuimse a bh' aig a' Chomann teacsaichean bhon t-siathamh linn deug chun an ochdamh linn deug. Ach tha foillseachaidhean an SGTS air stuth bhon fhicheadamh linn a ghabhail a-staigh cuideachd, leithid \u00f2rain agus b\u00e0rdachd Dh\u00f2mhnaill MhicAonghais, agus rosg \u00f9r-nodha bho sgr\u00ecobhadairean leithid D\u00f2mhnaill MhicFhionghain, Dh\u00f2mhnaill Lamont, Coinnich MhicLe\u00f2id, T\u00f2mais Mhurchadhain, agus Iain Mhic a' Ghobhainn. Aig an aon \u00e0m, tha \u00e0ite litreachas G\u00e0idhlig na naoidheamh linn deug, an d\u00e0 chuid beul-aithris is sgr\u00ecobhte, air a bhith a' f\u00e0s ann an catalog a' Chomainn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A Brief History of the SGTS Founded in April 1934, the Society quickly established itself as a leading force in the publication of Gaelic literary texts. Its first volume, Scottish Verse from the Book of the Dean of Lismore (1937), edited by Professor William J. Watson, set a high standard of scholarship that has shaped [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":26,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-41","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/41","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/41\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":690,"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/41\/revisions\/690"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/26"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.sgts.org.uk\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}